Ngày 18 tháng 6 năm 2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh, Hội thảo “Nâng cao năng lực và nhận thức cho doanh nghiệp về Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP)” do Bộ Công Thương phối hợp với Chương trình Thương mại Khu vực vì Phát triển (RT4D) tổ chức. Hội thảo nhằm cập nhật tình hình thực thi Hiệp định RCEP, chia sẻ các cơ hội, thách thức và hướng dẫn doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các cam kết của Hiệp định trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu.

Hình ảnh: Hội thảo Nâng cao năng lực và nhận thức cho doanh nghiệp về Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP)(Nguồn: Phòng Kinh tế Quốc tế – Sở Công Thương)

RCEP hiện là khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới, quy tụ 15 nền kinh tế gồm 10 nước ASEAN và 5 đối tác là Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và New Zealand. Khối thị trường này chiếm khoảng 1/3 GDP và dân số thế giới, đồng thời chiếm khoảng 1/4 tổng kim ngạch xuất nhập khẩu toàn cầu. Hiệp định không chỉ thúc đẩy tự do hóa thương mại hàng hóa mà còn mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực đầu tư, thương mại điện tử, sở hữu trí tuệ, cạnh tranh và giải quyết tranh chấp.

Tại hội thảo, đại diện Vụ Chính sách thương mại đa biên, Bộ Công Thương đã cập nhật tình hình thực thi RCEP tại Việt Nam và khu vực, đồng thời phân tích những cơ hội mà Hiệp định mang lại cho doanh nghiệp thông qua việc cắt giảm thuế quan, hài hòa hóa quy tắc xuất xứ và tăng cường kết nối chuỗi cung ứng khu vực. RCEP không chỉ tạo điều kiện mở rộng thị trường xuất khẩu mà còn giúp doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu và nâng cao khả năng tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất khu vực.

Hình ảnh: Ông Quyền Anh Ngọc, Trưởng Phòng ASEAN, Vụ Chính sách thương mại đa biên,
Bộ Công Thương chia sẻ tại Hội thảo (Nguồn: Phòng Kinh tế Quốc tế – Sở Công Thương)

Tại chuyên đề “Đánh giá hiệu quả tận dụng Hiệp định RCEP của doanh nghiệp Việt Nam”, PGS.TS. Đào Ngọc Tiến cho biết kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang các đối tác RCEP năm 2025 đạt 172,1 tỷ USD, tăng 30,3% so với năm 2021. Tuy nhiên, tỷ lệ tận dụng chứng nhận xuất xứ ưu đãi theo RCEP vẫn còn khá thấp, chỉ đạt 1,83%. Điều này cho thấy doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để khai thác hiệu quả hơn các ưu đãi từ Hiệp định trong thời gian tới.

Hình ảnh: PGS.TS. Đào Ngọc Tiến, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương
chia sẻ tại Hội thảo (Nguồn: Phòng Kinh tế Quốc tế – Sở Công Thương)

Kết quả khảo sát 1.360 doanh nghiệp xuất nhập khẩu tại 34 tỉnh, thành phố cho thấy 42,2% doanh nghiệp đánh giá RCEP mang lại lợi ích rõ nét. Trong đó, 60,2% doanh nghiệp cho rằng Hiệp định góp phần mở rộng thị trường xuất khẩu; 33,7% ghi nhận lợi ích từ việc cắt giảm thuế quan và 24,6% đánh giá cao các cải cách về thủ tục hải quan. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong quá trình thực thi, trong đó 57,1% lo ngại áp lực cạnh tranh gia tăng; 20,7% gặp khó khăn về chi phí chứng nhận và 18,9% cho rằng thủ tục hành chính vẫn là rào cản đáng kể.

Hình ảnh: Nội dung tham luận của PGS.TS. Đào Ngọc Tiến,
Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương tại Hội thảo

Đáng chú ý, các doanh nghiệp tham gia khảo sát xác định ưu đãi thuế quan (30,6%) và đơn giản hóa quy trình, hồ sơ chứng nhận xuất xứ (30,3%) là những lợi ích lớn nhất từ RCEP. (39,3%) doanh nghiệp cho biết chưa hiểu rõ các quy định của Hiệp định; (23,5%) thiếu thông tin thị trường và (19,6%) gặp khó khăn trong việc điều chỉnh quy trình sản xuất, kinh doanh để đáp ứng các yêu cầu mới.

Bên cạnh đó, Ban Tổ chức đã giới thiệu Cẩm nang hướng dẫn doanh nghiệp tận dụng Hiệp định RCEP, cung cấp các thông tin cơ bản về cam kết của Hiệp định, quy tắc xuất xứ, ưu đãi thuế quan và những lưu ý trong quá trình thực thi. Tài liệu được kỳ vọng sẽ hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao khả năng tiếp cận thông tin, khai thác hiệu quả hơn các cơ hội từ thị trường RCEP.

Đối với lĩnh vực nông sản, thực phẩm, TS. Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam, đã cập nhật các quy định mới về vệ sinh an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật (SPS) trong khuôn khổ RCEP. Theo thống kê, năm 2025 các thành viên RCEP đã ban hành 234 thông báo SPS, chiếm 24,1% tổng số thông báo SPS của WTO; trong 5 tháng đầu năm 2026 đã có 148 thông báo SPS mới, chiếm 26,7% tổng số thông báo của WTO trong cùng kỳ.

Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) đã ban hành Nghị định số 280 về đăng ký cơ sở sản xuất thực phẩm nước ngoài nhập khẩu, có hiệu lực từ ngày 01/6/2026, thay thế Lệnh số 248 trước đây. Đồng thời, Trung Quốc công bố danh mục 2.589 sản phẩm nông nghiệp thuộc 20 nhóm sản phẩm nhập khẩu phải thực hiện xác nhận của cơ quan có thẩm quyền và đăng ký doanh nghiệp. Đây là những quy định mà doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, thực phẩm cần đặc biệt quan tâm để bảo đảm tuân thủ yêu cầu của thị trường nhập khẩu.

Các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp thường xuyên cập nhật các quy định SPS mới từ các thị trường xuất khẩu, tăng cường kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc, chuẩn hóa quy trình sản xuất và chủ động tìm hiểu các cam kết của RCEP nhằm tận dụng hiệu quả các ưu đãi thuế quan cũng như hạn chế các rủi ro phát sinh trong hoạt động xuất khẩu.

Hình ảnh: TS. Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chia sẻ tại Hội thảo (Nguồn: Phòng Kinh tế Quốc tế – Sở Công Thương)

Thông qua hội thảo, doanh nghiệp được cập nhật nhiều thông tin quan trọng về thực thi Hiệp định RCEP, nhận diện rõ hơn các cơ hội và thách thức trong bối cảnh thương mại quốc tế đang có nhiều biến động, từ đó chủ động xây dựng chiến lược sản xuất, kinh doanh phù hợp, nâng cao năng lực cạnh tranh và khai thác hiệu quả hơn các cam kết hội nhập kinh tế quốc tế mà Việt Nam đã tham gia.

SỞ CÔNG THƯƠNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH